Nigmatov Xikmatulla

TEXNIKA FANLARI DOKTORI, PROFESSOR XIKMATULLA NIGMATOVNING ILMIY, PEDAGOGIK VA ISh FAOLIYaTI TO‘G‘RISIDA QISQAChA MA’LUMOT

Xikmatulla Nigmatov 1946 yili 8 sentyabr kuni Toshkent shaxrida xizmatchilar oilasida tug‘ildi. X.Nigmatovning otasi Nigmatjon Shukurov Ikkinchi jaxon urushi qatnashchisi, oliy ma’lumotli edi. 2003 yilda vafot etgan. Onasi Shukurova (Norxo‘jayeva) Marxamatxon 1925 yilda Toshkent shaxrida tug‘ilgan, oliy ma’lumotli. Turmush o‘rtog‘i Nigmatova (Sharipova) Muattar Akbarovna 1947 yilda Toshkent shaxrida tug‘ilgan, oliy ma’lumotli, nafaqada.1953 yili X.Nigmatov Toshkentdagi Temir yo‘li qaromog‘idagi 40 nchi o‘rta maktabning birinchi sinfiga bordi va ushbu 11 yillik maktabni 1964 yili “Oltin mmedal” bilan yakunladi va shu yilining o‘zida Toshkent elektrotexnika aloqa institutining “Radioaloqa, radiouzatish va televideniye” fakultetiga muvaffaqiyatli imtixonlarni topshirib o‘qishga kirdi.

1969 yili institutni muvafaqqiyatli tugatib O‘zbekiston aloqa vazirligi qoshidagi kabel va radiorele magistrallar boshqarmasiga laboratoriya muxandisi lavozimiga ishga joylashadi. O‘zining ish faoliyatini ushbu boshqarmadan boshlaydi.

O‘zbekiston Respublikasining barcha viloyatlaridagi tuman va shaxar aholilarini televideniye bilan ta’minlash majburiy bo‘lganligi sababli 20 tadan ortiq radiorele va televideniye stantsiyalarda uzatkich qurilmalarini o‘rnatib va sozlab berish topshirig‘i asosida ishlar bajargan. Jumladan, Samarqand viloyatiga qarashli Qoy-tosh, Pereval, Cholpon ota va Samarqand shaxrining o‘zida joylashgan radio rele va televizion stantsiyalarida, Angren, Guliston shaxridagi, Qashqadaryo viloyatining Adamtosh va Qarshi shaxarining ichida joylashgan siantsiyada, Surxondaryo viloyatidagi Jarqo‘rg‘on, Vaxshivari, Termiz va Denau stantsiyalarida, Qoraqolpoq Avtanom Respublikasidagi Turtkul va Nukus shaxridagi, Navoi, Buxoro va Farg‘ona vodiysidagi viloyatlarda joylashgan radiorele va televideniye stantsiyalaridagi qurilmalarni o‘rnatish, ularni sozlab ishga tushirish ishlari bilan shug‘ullangan.

Aloqa soxasini yetuk mutaxassisi sifatida juda ko‘p foydali ishlarni bajargani uchun ko‘p tashakkurnomalar va pul mukofotlari bilan taqdirlangan. Yaxshi mutaxassis bo‘lgani uchun boshqarma boshlig‘ining buyrug‘i bilan uni Toshkent shaxridagi telemarkazga UKV RPS sexining boshlig‘i etib tayinlangan.

Har bir borgan joyda X.Nigmatov yangilik kiritishga xarakat qilgan. O‘rta Osiyodagi 5 ta davlatlar ichida birinchi bo‘lib rangli televideniyeni ishga tushirish kerakligini isbotlab bergan. Shuning uchun shaxsan aloqa vazirining topshirig‘iga binoan Novgorod shaxrida joylashgan Kantemir zavodiga borib, O‘zbekistonning poytaxti bo‘lgan Toshkent shaxrida rangli televideniyeni ishga tushirish maqsadida, rangli signallarni ishlab chiqaradigan generatorni olib kelish topshiriladi. Yagona nus'ha bo‘lgan ushbu generator olib kelinadi va shahsan X.Nigmatov ishtirokida 1970 yilning 18 dekabr kuni Toshkent televideniyasi orqali tajriba sifatida efirga uzatiladi, ya O‘rta Osiyoda birinchi rangli signallar efirga uzatilgan.

Yangiliklar yaratish va ilmiy ishlar bilan shug‘ullanish niyatida X.Nigmatov 1971 yili aspiranturaga kiradi va telefon aloqa kanallari orqali raqamli signallarni optimal taqsimlash masalalari bilan shug‘ullana boshlaydi. Ushbu ilmiy yo‘nalish natijasida Ismoil Muxamedjonov bilan birgalikda 2000 dan ortiq yarim o‘tkazgichli tranzistorlardan iborat har hil tezlikda va modulyatsiyada ishlayoladigan qurilma yaratadilar. Bu qurilma (pribor) yangilik hisoblanib, avtorlik patentiga sazovar bo‘ladi. 1974 yilning noyabr oyida 05.13.01 − “Texnicheskaya kibernetika i teoriya informatsii” mutaxassisligi bo‘yicha kandidatlik dissertatsiyasini mahsus kengashda muvafaqqiyatli yoqlaydi. Mavzu juda ham dolzarb bo‘lganligi va dissertatsiya ishida ilmiy yangiliklar bo‘lganligi uchun Moskvadan juda qisqa vaqt ichida tasdiqlanadi.

Ilmiy izlanish ishlarini yaxshi bajarayotgani uchun uni 1975 yili O‘zbekiston fanlar akademiyasining Kibernetika institutidagi “Informatsion hisoblash tarmoqlari” laboratoriyasiga “Katta ilmiy xodim” lavozimiga tayinlanadi. O‘zbekiston Respublikasidagi barcha viloyatlardan o‘tayotgan telefon va telegraf aloqa kanallari orqali hisoblash texnikasi uchun raqamli aloqa tarmog‘ini yaratishga muvofaq bo‘ladi.

O‘zbekiston Respublikasi aloqa vazirligining taklifiga binoan, 1977 yili Respublika informatsion xisoblash markaziga ishga qabul qilinadi va direktorning ilmiy ishlari bo‘yicha birinchi o‘rinbosari etib tayinlanadi. Uning shahsiy raxbarligida aloqa soxasida 7 (ettita) avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi. O‘zbekiston aloqa vaziri T.M. To‘xtayevning topshirig‘iga binoan Ukrainaning Kiyev va Belorussiyaning Minsk shaxriga bir komplekt “Robot” ya’ni Analogli signallarni raqamli signallarga va raqamli signallarni analogli signallarga o‘tkazib beruvchi, ya’ni telefon tarmoqlari orqali mijozlarga (telefon abonentlariga) avtlmatik javob berish uchun ishlatiladigan qurilmani olish uchun asoslab berib bir komplektini olib kelish uchun yuboriladi. Ushbu topshiriq muvaffaqiyatli bajariladi va sobiq Ittifoqda birinchi bo‘lib Toshkent shahrida real vaqtda ishlaydigan avtomatlashtirilgan telefon tarmoqlarini ta’mirlash, abonentlarga robot orqali javob berish, ta’mirlash montyorlariga avtomatik ravishda tuzatish uchun naryadlar berib, ularni bajarilishini nazorat etish tizimi X.Nigmatov rahbarligida ishlab chiqiladi. Toshkent shaxridagi barcha telefon stantsiyalari, ularning mijozlari (abonentlar, tashkilotlar, muassasalar, firmalar), ularning ism va familiyalari, uy adreslari, telefon tarmog‘ini tashkil etgan aloqa kabellarining turi, uzunligi, bog‘lanish usullarining strukturasi va boshqa ma’lumotlarning bazasi (ombori) yaratiladi va 1979 yilning 24 may kuni Moskva va Leningraddan kelgan Davlat kommisiyasiga topshiriladi. Ushbu avtomatlashtirilgan ta’mirlash byurosining (ATB) dasturiy vositasini ishlab chiqarilganligi uchun avtorlik guvohnomasi olingan.

Sobiq Ittifoqning mahsus topshirig‘ini bajarish uchun, ya’ni Markaz bilan xarakatlanayotgan ob'yektlar orasida ma’lumotlar uzatish uchun global aloqa tarmog‘ini yaratish uchun Leningradning “Krasnaya Zarya” IIChB va O‘zbekiston Fanlar akademiyasining “Kibernetika” IIChB hamkorligida Mahsus sohaviy katta bo‘lim tashkil etiladi va uning rahbari etib X.Nigmatov tayinlanadi. Ushbu bo‘lim 1979 yildan 1991 yil Mustaqillik kunigacha bo‘lgan davrda juda katta ishlar bajariladi. Jumladan, xarakatlanayotgan ob'yektlar, ya’ni uchib borayotgan ob'yektlar,samoletlar, avtotransport vositalari, suvlarda xarakatlanayotgan kemalari bilan real vaqtda ishlaydigan yuqori havfsizligini va mustaxkamligini ta’minlaydigan tizimlarning modellari, algoritmlari X.Nigmatov tomonidan yangi usullar ishlab chiqildi va amalda qo‘llanish uchun topshirildi. Shu yo‘nalishda bajarilgan ishlanmalar asosida 80 taga yaqin ilmiy maqolalar “Ochiq chop etilishi mumkin emas” va “Hizmat yuzasidan qo‘llash” grifi asosida chop etilgan.

1986 yilda Leningrad, Moskva, Kiyev va Novosibirsk shaxarlaridagi Ilmiy va Oliy o‘quv yurtlarida oprobatsiyadan o‘tib, ikki mutaxassislik ya’ni 05.12.14 - “Tarmoqlar, aloqa uzellari va ma’lumotlarni taqsimlash” va 05.13.01 - “Texnikaviy tizimlarda boshqarish” bo‘yicha o‘zining doktorlik dissertatsiyasini tayyorladi. Ushbu “Har hil turdagi va o‘zgaruvchan strukturali aloqa kanallari asosida tashkil topgan tarmoqlarni optimal boshqarishni modellari va algoritmlari” mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasi ham “Hizmat yuzasidan qo‘llash” grifi asosida Maxsus ilmiy kengashga topshirildi. Uning himoyasida 36 ta mahsus ilmiy kengash a’zolaridan 11 tasi sobiq Ittifoqda aloqa sohasida eng kuchli hisoblangan olimlar jumladan, Moskva shahridan akademik Xarkevich Anatoliy Demyanovich, Roginskiy Vadim Nikolayevich, Leninigraddan Zaxarov Grigoriy Pavlovich, Varshavskiy Viktor Ilich, Fink Lev Matveyevich, Shibanov Vitaliy Sergeyevich, Danilevskiy Yuriy Glebovich, Shatunov Vladimir Mixaylovich, Kiyevdan Zaychenko Yuriy Petroaich va boshqalar Moskva, Leningrad, Kiyev, Novosibirsk, Odessa va Toshkent shaxridagi olimlar ishtirok etganligi sababli Moskva shaxridagi Oliy attestatsiya komissiyasi tamonidan juda qisqa vaqt ichida tasdiqlandi.

1991 yilning fevral oyida X.Nigmatov Sobiq Ittifoqning Butunittifoq metrologiya, standartlash va sifatni boshqarish Davlat standartinig Sharqiy filialining institutiga “Radiotexnika va fizikaviy o‘lchov vositalari” kafedrasining mudiri va vaqtincha direktor vazifasini bajarish lavozimiga o‘tkaziladi.

Shu yilning iyun oyida O‘zbekiston Respublikasining rahbariyati tomonidan ishga taklif etiladi va O‘zekiston Respublikasi Prezidenti apparatining Ishlar boshqarmasiga qarashli “Informatika” sektori mudirligiga qabul qilinadi. Uning shahsiy rahbarligi va ishtirokida maxalliy kompyuter tarmog‘i, hamda O‘z.R Oliy Kengash deputatlari uchun “Rada Majlis” ovoz berish avtomatlashtirilgan tizimi yaratilib ishga tushiriladi. Keyinchalik u Vazirlar Maxkamasining “Fan, ta’lim va ijtimoiy rivojlanish” kompleksidagi bo‘limida sektor mudiri lavozimiga o‘tkaziladi. O‘zbekistonda Oliy attestatsiya komissiyasini tashkil etish paytida ekspert kengashlarining strukturasini tuzishda faol ishtirok etadi. Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasida fan va texnika Davlat qo‘mitasini tashkil etishda qatnashadi. Uning asoslangan taklifiga binoan, ushbu Davlat qo‘mita strukturasida “Axborotlashtirish” Bosh boshqarmasi tashkil etiladi. O‘zini har tamonlama bilim egasi va tashkilotchi ekanligini ko‘rsatgan X.Nigmatov O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti apparatiga maslahatchi etib tayinlanadi. U fan, ta’lim va ijtimoiy masalalar bo‘yicha maslahatchi, O‘zbekiston fanlar akademiyasini, Oliy va o‘rta maxsus kasb ta’lim vazirligi, halq ta’lim vazirligi, tibbiyot vazirligi, Fan va texnika Davlat qo‘mitasi va Oliy attestatsiya komissiyasiga kurator edi. Uning taklifiga binoan “O‘zbek kosmos” milliy agentligi tashkil etildi, rahbarligida esa O‘zbekistonda tibbiyotni rivojlantirish kontseptsiyasi ishlab chiqildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoyishiga binoan X.Nigmatov O‘z.R. Fanlar Akademiyasining “Kibernetika” Ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi (IIChB) bosh direktori va Hisoblash markazli kibernetika instituti direktori lavozimiga tayinlanadi. Ushbu IIChB qaramog‘ida 3 ta akademik institutlar, ya’ni “Hisoblash markazli kibernetika instituti”, “Sistemali tadqiqotlar instituti”, “Algoritm” ilmiy tekshirish instituti, 2 ta mahsus loyixalash konstruktorlik byurolari (SPKB ASU va SPKB RASU) va tajriba sinov zavodi bor edi.

Uning bosh direktorlik davrida raqamli ma’lumotlarni qayta ishlash, har xil simli va simsiz aloqa liniyalaridan tuzilgan tizimlar va tarmoqlarni rivojlantirish yuzasidan Malayziya, Germaniya, AQSh va boshqa davlatlar bilan hamkorlikda ilmiy izlanish ishlari olib borildi.

X.Nigmatov yuqori malakali kadrlarni tayyorlash bo‘yicha faol ishlar olib bordi. Besh yildan ortiq vaqt ichida 05.13.01 - “Texnik tizimlarida boshqarish”, 05.13.06 - “Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari”, “05.13.14 - “Ma’lumotlarni qayta ishlash tizimlari”, “05.12.14 - “Tarmoqlar, aloqa uzellari va ma’lumotlarni taqsimlash” ixtisoslari bo‘yicha doktorlik va fan nomzodlari uchun himoya qilish Mahsus kengashining raisi sifatida rahbarlik qilib, 29 fan doktorlari va 74 fan nomzodlari larajasini olish bo‘yicha himoyalar qilindi va barchalari O‘zbekiston OAK tamonidan tasdiqlandi. Shulardan, 11 ta nomzodlik dissertatsiyalarini Iyemen, Siriya, Vetnam, Isroil va boshqa davlatlardan kelgan xorijiy fuqoralar edilar. U “Informatika va energetika mummolari” O‘zbekiston jurnali bosh muxarrir muovini edi.

X.Nigmatov “Hisoblash tajribalari, nazorat va og‘ir strukturali ob'yektlarni boshqarish, ma’lumotlarni qayta ishlash davrida yangi axborot texnologiyalarini yaratish, informatsion−hisoblash tarmoqlarini yangilash va rivojlantirish loyixalarini yaratish usullarini ishlab chiqish va amalda qo‘llash” mavzusi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Davlat ilmiy−texnikaviy dasturining ilmiy rahbar edi.

1998 yilning iyul oyida O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligining taklifiga binoan “Mahalliy Telekom” Aktsiyadorlik kompaniyasining yangi texnologiyalarni qo‘llab amalga oshirish bo‘yicha bosh direktorning o‘rinbosari etib tayinlandi. Ushbu Aktsiyadorlik kompaniya 2001 yilda “O‘zbektelekom” Aktsiyadorlik kompaniyasiga aylantirildi. Ushbu lavozimda ishlar ekan u aloqa sohasida yangi axborot texnologiyalarini ishlab chiqish, “O‘zbektelekom” AKning viloyat, tuman va shaxar filiallarida kompleks raqamli elektron tizimlarni amalda tadbiq etish bo‘yicha rahbar edi. X.Nigmatovning taklifiga binoan “Intal Telekom” korxonasi tashkil etildi va O‘zbekiston Respublikasidagi barcha viloyat va tuman markazlarini ma’lumotlarni uzatish uchun birlashtiruvchi transport tarmog‘i yaratildi. Bundan tashqari, uning rahbarligida “O‘zbektelekom” AK apparati uchun maxalliy kompyuter tarmog‘i yaratildi, abonentlarni telekommunikatsiya hizmatlarini bajarganligi uchun hisob−kitob qilish va tarifikatsiya dasturlari ishga tushirildi.

“Namangan Telekom” va “Qoraqolpoq Telekom” Aktsiyadorlik jamiyatlarining kuzatuv kengashi raisi edi. Uning raislik davrida telekommunikatsiya tarmoqlarini rivojlantirish muammolarini hal etdi. Jumladan, O‘zbekiston Pochta va telekommunikatsiya Agentligining delegatsiya rahbari sifatida Xitoy davlatidagi juda katta kompaniya hisoblangan “Xuavey” kompaniyasi bilan xamkorlik Memorandumi tasdiqlandi va davlatimizda birinchi bo‘lib Namangan viloyatining Kosonsoy tumanida simsiz radioaloqa tizimi yaratilib ishga tushirildi. Ushbu tizim yordamida raqamli telefon aloqa orqali xalqaro kompyuter tarmog‘i bo‘lmish “Internet”ga ulanish mumkin bo‘ldi.

X.Nigmatov texnika fanlari doktori, professor bo‘lganligi uchun ilmiy pedagogik faoliyatini ham davom ettirdi. U 10 yil davomida Toshkent avtomobil yo‘llari institutining “Informatika va axborot texnologiyalari” kafedrasining mudiri, professori lavozimlarida 0.5 stavka o‘rindosh sinfatida ishladi. Uning shahsiy ishtirokida kafedraning lokal tarmog‘i, ya’ni 4 ta kompyuter sinflari, 7 ta ma’ruza audatoriyalari, rektor xonasi va asosiy administrativ xonalaridagi kompyuterlar bir birlari bilan bog‘lanib, yagona maxalliy kompyuter tarmog‘i ishga tushirildi. Bundan tashqari, joriy, oraliq va yakuniy nazoratlarni o‘tkazish uchun X.Nigmatovning o‘g‘li Bahtiyor Nigmatov tamonidan yaratilgan va avtorlik patenti olingan kompyuter test dasturi ishga tushirildi. Barcha kompyuter xonalariga videokameralar o‘rnatilib, real vaqtda “O‘zbektelekom” AK dagi ish joyidan nazorat qilib boshqarib turdi. Ushbu video tizimi orqali institutning rektori xonasidagi ekranda ustozlarning o‘tayotgan ma’ruzalari, laboratoriya ishlarini va amaliy o‘tkazilayotgan mashg‘ulotlarini ham ko‘rib turish mumkin edi.

X.Nigmatovning asosiy ilmiy pedagogik faoliyati asosan “Axborot kommunikatsion texnologiyalarining tizim va tarmoqlarini optimal nazariya va usullarini rivojlantirish”, “Keng tarqalgan telekommunikatsion tarmoqlarda ma’lumotlar paketlarini optimal boshqarish”, “Kompyuter tizimi va tarmoqlarida IP telefoniya”, “Axborot havfsizligiyu. Telekommunikatsiya tarmoqlarida axborotlarni himoyalash”, “Mobil aloqa va sun’iy yo‘ldoshlar tizim va qurilmalari” va har hil axborot texnologiyalarini yaratishga qaratilgan.

X.Nigmatov O‘zbekiston Respublikasida birinchi bo‘lib 05.12.14 - “Tarmoqlar, aloqa uzellari va ma’lumotlarni taqsimlash” ixtisosligi bo‘yicha doktorlik ilmiy darajasiga va professor ilmiy unvoniga sazovor bo‘lgan. U har hil ilmiy anjuanlarda, halqaro konferentsiyalarda, simoziumlarda ilmiy ma’ruzalar bilan qatnashib kelmoqda. Jumladan, Xitoy, Italiya, Frantsiya, Germaniya, Angliya, Rossiya, Ukraina, Belorussiya, Gruziya, Armoniston, Ozarbaydjon, Qozog‘iston, Qirg‘iston, Hindiston, Turtsiya va AQSh davlatlarida o‘tkazilgan anjumanlarda o‘z maqolalari bilan qatnashgan.

X.Nigmatov birinchi bo‘lib har hil turda ya’ni kabelli, shisha yoki optik tolali, mobil va boshqa simsiz aloqa kanallari asosida yaratilgan va ishlatilayotgan axborot kommunikatsion tarmoqlarini boshqarish modellarini, usullarini va algoritmlarini yaratgan va ma’lumotlarni xarakatlanayotgan ob'yektlarga aniq va o‘z vaqtida optimal yetkazib berish usullarini yechib bergan olim hisoblanadi. Aloqa fani nazariyasida kompyuter yoki telekommunikatsiya tarmoqlarida uzatilayotgan axbortlarning vaqtga bog‘langan qiymat xarakteristikasi (VQX) ma’lumotlarni qabul qiluvchi tomonidan aniqlanadigan yangi me’zoni ishlab chiqilgan va taklif etilgan. U o‘zining ustozi bo‘lgan texnika fanlari doktori, professor ikkinchi rang kapitani Temur Arslanovich Valiyev bilan ushbu qabul qilingan me’zon asosida telekommunikatsiya tarmoqlarini optimal varianti va uzatilayotgan ma’lumotlar aloqa kanallaridan o‘tayotgan paytda tashqi xalaqitlar natijasida xato va kechikib kelayotganligi natijasida qabul qilayotgan ob'yektlar qanday iqtisodiy, texnikaviy va ma’naviy zarar keltirilishi aniqlangan. U axborot nazariyasiga o‘zining katta hissasini qo‘shdi, kompyuter va aloqa tarmoqlari orqali uzatilayotgan ma’lumotlar paketining qiymatini aniqlaydigan yangi usulini asoslab berdi. Lokal kompyuter tarmoqlarini birlashtirib korporativ yoki global tarmoqlarga ulanish usulini ham ishlab chiqib taklif etgan.

X.Nigmatov O‘zbekiston Respublikasida informatika, kompyuter tarmoqlari, raqamli keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlari va ma’lumotlarni optimal uzatish ilmiy yo‘nalishini asoschilardan biri hisoblanadi. Jumladan, uning tarqalgan telekommunikatsiya tarmoqlarida axborotlarni yo‘nalishlarini boshqarish metodlari, chegaralangan texnik vositalarini taqsimlash, avtomatlashtirilgan telekommunikatsiya tugunlarida axborot paketlarini uzatish jadvallarini yaratishni yangi metodologiyasi taklif etilgan. Bundan tashqari, simli, optik tolali, simsiz radio aloqa, kosmik aloqa tizimi asosida tuzilgan telekommunikatsiya tarmoqlari orqali xarakatlanayotgan ob'yektlarga har hil turdagi (ochiq, hizmat yuzasidan, sirli va o‘ta mahfiy) ma’lumotlarni uzatish uchun mo‘ljallangan tarmoq yaratish metodologiyasi ishlab chiqilgan va takliflar berilgan. Uning ushbu ilmiy asoslangan usullar maxsus tizimda “Hizmat asosida foydalanish”) grifi asosida amalda tadbiq etilgan.

X.Nigmatov 350 dan ortiq ilmiy maqolalar, 7 ta monografiya va 22 ta o‘quv qo‘llanmalari, 6 ta uslubiy qo‘llanmalari tipografiyalarda chop etilgan va 22 ta patent olgan. 71 ta ilmiy maqolalari xorijiy davlatlarda nashr qilingan. Quyidagi monografiya kitoblari “Upravleniye potokami informatsii ASU v setyax peredachi dannix”, “Modeli i algoritmi upravleniya setyu peredachi dannix s raznotipnimi kanalami svyazi i izmenyayusheysya strukturoy”, “O‘zbekiston kibernetiklari”, “Kompyuter tizimlari va tarmoklarida axborotlarni ximoyalash” va o‘quv qo‘llanmalari “Sistemi i ustroystva sputnikovoy i mobilnoy radiosvyazi”, “Kompyuternie seti i sistemi v IP telefonii», «Informatsionnaya bezopasnost. Zashita informatsii v setyax telekommunikatsii», “Zamonaviy axborot texnologiyalari”, “Transport va yo’l sohasida axborot kommunikatsion texnologiyalari”, “Axborot kommunikatsion texnologiyalarni transport va yo‘l sohasida qo‘llash”, “Kompyuter tizimlari va tarmoqlari”, “Axborot xavfsizligi”, “Inellektual tizimlar”, “Kompyuter arxitekturasi”, “Intellektual tizimlar” kirillda, “Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida intellektual tizimlar yaratish”, “Zamonaviy axborot - rommunikatsiya texnologiyalarining aloqa kanallarida axborotlarni himoyalash” va boshqa kitoblari nafaqat bizning O‘zbekistonimizda, balki boshqa Mustaqil suviren davlatlarda, jumladan Qozog‘iston Respublikasining “Chimkent” shaxrida uning 3 ta kitobi ya’ni «Sistemi i ustroystva sputnikovoy i mobilnoy radiosvyazi», «Kompyuternie seti i sistemi v IP telefonii» hamda «Informatsionnaya bezopasnost. Zashita informatsii v setyax telekommunikatsii» nomli kitoblari chop etilib Oliy o‘quv yurtlarida qo‘llanilmoqda kelinmoqda.

X.Nigmatov o‘quv pedagogik ishlarini ham Toshkent shaxridagi Oliy o‘quv yurtlarida faol olib borgan. U aspirant paytida Tokent politexnika aloqa texnikumida “Simli aloqa”, nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagandan so‘ng Tokent elektrotexnika aloqa institutida “Aloqa kanallarida raqamli ma’lumotlarni uzatish”, doktorlik dissertatsiyasini yoqlagandan so‘ng esa Toshkent Pedagogika institutining “Informatika” kafedrasida, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Iste’dod” malaka oshirish markazida soatbay sifatida ishlagan. 2002 yildan 2011 yilgacha Toshkent avtomobil yo‘llari institutida “Informatika va axborot texnologiyalari” kafedrasining mudiri, professori lavozimlarida 0,5 stavka o‘rindosh sifatida ishlab keldi. Bundan tashqari, Sobiq Ittifoqning Butunittifoq metrologiya, standartlash va sifatni boshqarish Davlat standartinig Sharqiy filialining institutiga “Radiotexnika va fizikaviy o‘lchov vositalari” kafedrasining mudiri va vaqtincha direktor vazifasini bajarish lavozimida ham ishlagan. Uning umumiy pedagogik ish staji 30 yildan oshiq.

Ko‘p qilgan xarakatlari va bajargan foydali ishlari uchun X.Nigmatov har hil Yorliqlar, Tashakkurnomalar, pul mukofotlari bilan taqdirlangan, bundan tashqari “Harbiy xarakat. Nogironlar Fondi” medaliga sazovor bo‘lgan.

Hozirgi paytda esa O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar maxkamasi xuzuridagi O‘zbekiston halqaro islom akademiyasining “Zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalari” kafedrasining professori lavozimida ishlamoqda va “Kompyuter tizimi va tarmoqlari”, “Axborot havfsizligi”, “Kompyuter arxitekturasi”, “Intellektual tizimlar”, “Algoritmlashga kirish”, “Axborot texnologiyalari va jarayonlarni matematik modellashtiri”, “Axborolar havfsizligini boshqarishga kirish” va “Axborotlarni himoyalashda intellektual tizimlar” fanlari, hamda TAYI ning “Malaka oshirish o‘quv markazida” “Zamonaviy axborot texnologiyalarini transport va yo‘l xarakatida qo‘llash” va “Axborot kommunikatsion texnologiyalari” fanlari bo‘yicha saboq berib kelmoqda.

Umuman, X.Nigmatov taniqli olim, yangi axborot texnologiyalari, radiotexnika, kompyuter tizimi va tarmoqlari, Axborot havfsizligi, radioaloqa sohalari bo‘yicha yuqori malakali mutaxassis hisoblanib o‘zining pokligi, to‘g‘ri so‘zligi, printsipialligi bilan ajralib turadi.